«فردا به جبران امروز هیچی نمیخورم.» این جمله رو توی سالهای چاقی شاید صدها بار به خودم گفتم. معمولاً شبها وقتی با فشار شکم از مهمونی برمیگشتم خونه یا وقتی در خوردن شام زیادهروی میکردم، این عهد رو با خودم میبستم. ولی جالب اینجاست که خیلی وقتها فردا که میشد، اصلاً یادم نمیاومد دیشب چه قول و قراری با خودم گذاشته بودم.
اون شبها حس میکردم زیر چکمههای سنگین چاقی گیر افتادم. احساس شکست میکردم و هر بار این باور توی ذهنم محکمتر میشد که من لاغربشو نیستم. اون موقع فکر میکردم این حس بد لازمه، چون باعث میشه دفعهی بعد کمتر بخورم. ولی نتیجه دقیقاً برعکس بود.
تو این جلسه میخوام تجربه و دیدگاهم رو دربارهی عذاب وجدان بعد از پرخوری با شما به اشتراک بذارم: اینکه چطور همین حس بد، خودش پرخوری بعدی رو میسازه، از کجا شروع میشه، و الان بعد از سالها کار روی ذهنم، وقتی زیادهروی میکنم چه برخوردی با خودم دارم. یه تمرین ساده هم بهتون معرفی میکنم که کمک میکنه چرخهی پرخوریهای تکراری رو قطع کنید.
در این جلسه میآموزیم:

🔄 چرخهای که با یه لقمه شروع میشد
بعد از هر پرخوری، ذهن من یه مسیر تکراری رو طی میکرد. اول سرزنش شروع میشد: «باز هم خراب کردی، تو هیچوقت درست نمیشی». بعد حال بدم بیشتر میشد و درست توی همون حال بد، یه صدای دیگه هم با من حرف میزد و خیلی آروم میگفت: «تو که امروز خراب کردی، حالا برو اون یکی رو هم بخور».
ذهن چاق دستبردار نبود. همون لحظهای که از خودم ناراضی بودم، دائم منو ترغیب میکرد که بیشتر بخورم. من هم معمولاً گوش میدادم، بعدش حالم بدتر میشد و دوباره سرزنش از اول شروع میشد. یعنی یه چرخهی سهمرحلهای: سرزنش، پرخوری، شرم؛ و باز هم سرزنش.
اون موقع اصلاً این چرخه رو نمیدیدم. فکر میکردم مشکل فقط بیاراده بودن منه و اگه یه کم بیشتر به خودم سخت بگیرم، درست میشه. برای همین هر بار سرزنش رو بیشتر میکردم؛ غافل از اینکه همین سرزنش کردن خودم، باعث میشد که اون صدای فریبنده بلندتر و قویتر بشه.
دلیلش اینه که ذهن ما حس بد رو مثل یه خطر میبینه و دنبال سریعترین راه برای آروم کردنش میگرده. برای ذهنی که سالها یاد گرفته با خوردن آروم بشه، سریعترین راه همون خوراکیه. پس هر چی عذاب وجدان بیشتر باشه، ذهن چاق هم پیشنهاد خوردن رو محکمتر میده.
چرا قول فردا برای کمتر خوردن یادم میرفت؟!
قول «فردا هیچی نمیخورم» رو بخش آگاه ذهنم میداد؛ اون هم توی اوج حال بد و برای اینکه یه کم از عذاب وجدانم کم بشه. ولی برنامههای ناخودآگاه با عذاب وجدان و دلداری خودم که تغییر نمیکرد، بنابراین فردا صبح که حال بد تموم شده بود، اون قولی هم که به خودم داده بودم مثل حال بدم از بین میرفت و همهچیز مثل روزهای قبل پیش میرفت. در واقع اون قولی که به خودم میدادم برای تسکین درد عذاب وجدان پرخوری بود، نه تصمیم جدی برای تغییر کردن.
این قولها در واقع بخشی از همون چرخه بودن. به من اجازه میدادن امشب رو با خیال اینکه «فردا جبران میکنم» آروم بگیرم و راحت بخوابم، بدون اینکه چیزی توی ذهنم عوض بشه.
👂 عذاب وجدان از کجا شروع میشه؟
توی تجربهی خودم، این حس دو تا منبع اصلی داشت. یه وقتهایی بعد از زیادهروی توی وعدهی شام شروع میشد. یه وقتهایی هم بعد از حرفی که توی مهمونی از یکی از فامیل شنیده بودم؛ مثلاً یه نفر جلوی بقیه دربارهی وزنم چیزی میگفت و من تا آخر شب بهش فکر میکردم.
جالب اینجاست که منبعش هر چی بود، نتیجه یکی بود. ذهن چاق در هر صورت پیشنهاد خوردن بیشتر رو میداد. یعنی عذاب وجدان چاقتر شدن، خودش منو به خوردن بیشتر میکشوند.
درسته که من مردم و حرف دیگران روی ذهن من خیلی کمتر از خانمها فشار میاره، ولی خوندن نوشتهها و جواب دادن به سؤالهای هزاران خانمی که از برنامههام استفاده کردن، باعث شده تا حدودی روحیات و نگاه خانمها رو درک کنم. برای خیلی از بچههای سایت، حرف فامیل توی مهمونی یا یه عکس توی اینستاگرام، شروع همین چرخهست.

🍰 وقتی لذت غذا به عذاب تبدیل میشه
یه چیز دیگه هم توی این چرخه هست که کمتر بهش توجه میکنیم. وقتی ذهن از قبل منتظر عذاب وجدانه، حتی موقع خوردن هم آروم نیست. یه بخش از ذهن میگه «بخور، خوشمزهست» و یه بخش دیگه همزمان میگه «نباید بخوری، باز هم چاقتر میشی». این دو تا دستور متضاد، کل لذت غذا رو از بین میبرن.
نتیجهاش اینه که غذا خورده میشه، ولی لذتش حس نمیشه. ذهن هم که دنبال همون لذت بوده، بیشتر و بیشتر میخواد تا شاید بالاخره به اون حس برسه. برای همینه که خیلی وقتها بیشترین پرخوریها دقیقاً توی همون روزهایی اتفاق میافته که با بیشترین حس گناه غذا خوردیم.
آدمهای متناسب معمولاً این دعوای درونی رو ندارن. یه تیکه کیک رو با لذت میخورن و بعدش هم دیگه بهش فکر نمیکنن. نه قبلش خودشون رو آمادهی سرزنش میکنن و نه بعدش. همین آرامش باعث میشه با همون یه تیکه سیر بشن و دنبال تیکهی بعدی نباشن.
🧠 چرا سرزنش جلوی پرخوری رو نمیگیره؟
اگه سرزنش کردن خودمون جلوی پرخوری رو میگرفت، من باید بعد از سالها عذاب وجدان، خیلی زودتر لاغر میشدم. ولی هر بار که خودم رو سرزنش میکردم، فقط یه چیز توی ذهنم تقویت میشد: «من لاغربشو نیستم».
ذهن ما خودش رو با حرفهایی که مدام تکرار میشن هماهنگ میکنه. وقتی بعد از هر پرخوری به خودم میگفتم «من بیارادهام» یا «من هیچوقت لاغر نمیشم»، در واقع داشتم همون تصویر آدم چاق رو توی ذهنم پررنگتر میکردم. رفتارهای بعدیم هم با همین تصویر هماهنگ بودن.
تلهی «همه یا هیچ»
یکی از جملههای همیشگی ذهن چاق همون «تو که خراب کردی» بود. این جمله یه فکر پنهان پشتش داره: یا باید کامل طبق برنامه پیش برم، یا دیگه هیچ فرقی نمیکنه چقدر بخورم. یعنی یه تیکه شیرینی، کل روز رو «خراب» میکنه و وقتی روز خراب شد، دیگه دلیلی برای نگه داشتن خودم نمیموند.
این نگاه «همه یا هیچ» دقیقاً همون جاییه که عذاب وجدان بعد از پرخوری خودش رو به پرخوری بعدی وصل میکنه. اگه ذهن یاد بگیره که یه وعدهی سنگین فقط یه وعدهست و چیزی رو «خراب» نکرده، دیگه بهونهای برای ادامه دادن پیدا نمیکنه.
برای همینه که عذاب وجدان بعد از پرخوری از خود اون پرخوری مخربتره. یه وعدهی سنگین فقط یه وعدهست؛ ولی سرزنشی که بعدش میاد، هم پرخوری بعدی رو میسازه و هم باور چاقی رو یه قدم محکمتر میکنه.
🤝 الان بعد از زیادهروی چیکار میکنم؟
الان هم مثل هر کس دیگهای گاهی زیادهروی میکنم. ولی فرقش با گذشته اینه که دیگه کلافه و عصبانی نمیشم. بهجاش خودم رو میپذیرم و قبول میکنم که این رفتار رو خودم انجام دادم؛ نه تقصیر اشتهاست، نه ژن و نه هیچ چیز دیگه. من این تصمیم رو گرفتم و باید سعی کنم واکنشهام رو بهتر کنم.
این دو تا جمله شبیه هم به نظر میان، ولی برای ذهن خیلی فرق دارن. سرزنش میگه «من آدم بدیام و درست نمیشم»؛ قبول مسئولیت میگه «من این انتخاب رو کردم، پس میتونم دفعهی بعد انتخاب دیگهای بکنم». اولی ذهن رو توی حالت دفاعی نگه میداره و دنبال آرامش فوری، یعنی خوراکی، میفرسته. دومی راه تغییر رو باز میکنه.
این نگاه رو یهشبه پیدا نکردم. نتیجهی سالها تمرین توی مسیر لاغری با ذهن بود؛ مسیری که توش یاد گرفتم با ذهنم نجنگم و بهجاش حرفهاش رو بشناسم.

✍️ تمرین: بعد از زیادهروی، چرخه رو قطع کن
- همون لحظه که متوجه شدی زیادهروی کردی، بهجای «من بیارادهام»، توی ذهنت بگو: «این انتخاب من بود».
- جملهای که ذهنت بعدش بهت میگه رو بنویس؛ مثلاً «حالا که خراب شد، اون یکی رو هم بخور». کنارش بنویس: «این پیشنهاد ذهن چاقه».
- ببین این حس از کجا شروع شد: از خوردن خودت، از حرف کسی، یا از دیدن عدد روی ترازو.
- بهجای قول «فردا هیچی نمیخورم»، فقط از خودت بپرس: «دفعهی بعد توی همین موقعیت، دوست دارم چه واکنشی داشته باشم؟» و جوابش رو تصور کن.
- آخر هفته یادداشتهات رو بخون و ببین چند بار تونستی بعد از زیادهروی، سراغ لقمهی بعدی نری.
اولش ممکنه چند بار جمله رو بنویسی و باز هم بری سراغ خوراکی. اشکالی نداره؛ این هم بخشی از یاد گرفتنه. هدف اینه که کمکم فاصلهی بین پرخوری و سرزنش رو با یه لحظهی آگاهی پر کنی. همین یه لحظه کافیه تا چرخه دیگه مثل قبل خودکار نچرخه.
توی دورهی ورود به سرزمین لاغرها همین مسیر رو قدمبهقدم طی میکنیم؛ یاد میگیری بهجای جنگیدن با خودت و سرزنش کردن، حرفهای ذهن چاقت رو بشناسی و بهمرور نسبت بهشون بیتفاوت بشی.
📝 برام بنویس
بعد از یه پرخوری معمولاً چی به خودت میگی؟ تو هم مثل من قول «فردا هیچی نمیخورم» رو به خودت دادی و فردا یادت رفته؟ توی قسمت نظرات برام بنویس.
اگه تمرین این جلسه رو انجام دادی، بنویس عذاب وجدان بعد از پرخوری توی ذهن تو بیشتر از کجا شروع میشه؛ از خوردن خودت یا از حرف دیگران؟
منتظر کامنتهای شما هستیم! 💬👇
همراه همشگی شما: رضا عطارروشن
امتیاز 4.20 از 20 رای
با دیگران به اشتراک بگذارید تا امتیاز بگیرید!

سلام به همه دوستان و استاد عزیز
استاد واقعا این فایل برای من بود چون چند وقتی من درگیر هستم که چرا در طول هفته عالی عمل میکنم و خیلی از خودم راضی هستم ولی آخر هفته مشکل دارم و کلی خود خوری و سرزنش میکنم خودمو که چرا اینقدر پرخوری میکنم و خیلی دنبال دلیل این موضوع بودم اولش فکر میکردم به خاطر خانواده خودم یا همسرم هست که رفتن باغ خریدن و ما الزاما باید آخر هفته بریم پیش خانواده . بعدش تلاش من که برای اینکه به همه ثابت کنم من رژیم نیستم و همین جوری خیلی عادی دارم وزن کم میکنم و باعث میشد پرخوری کنم و خیلی دلایل دیگه
جالب دقیقا بود برای من همین که سوار ماشین میشدم برگردم خونه دوباره کلی سرزنش کلی خود خوری داشتم و میخاستم به شما پیام بدم این موضوع را که خود شما در این فایل کاملا توضیح دهید و لاغری فقط به واسطه آرامش فکری اتفاق میفته واینکه یکدفعه پرخوری باعث چاق شدن نمیشه و
اینکه باید رفتار غذایی درست داشته باشم البته بسته به نیاز هرکسی برای من لقمهای کوچک .آرام غذا خوردن .با آرامش غذا خوردن .به اندازه نیاز بدن خوردن .توجه به پیام سیری .تفکیک غذایی نداشته باشم .خیلی خودم گرسنه نگه ندارم که بعد برای خودم طبیعی باشه که باید زیاد غذا بخورم و……
سپاس فراوان از استاد عزیز